كليساى شهرشان دفن كردند . « 1 » در طى قرن هجدهم در محاكم تفتيش ، پرونده‌هاى موريسكيها « 2 » مطرح شده است و اينان در نهان ، شعائر اسلام را بر پاى مىداشته‌اند . در سال 1183 ق / 1769 م مسجد كوچكى در قرطاجنّه كشف شد كه آن را مسيحىشدگان متأخر اين شهر ساخته بودند و اين دلالت بر آن دارد كه تا آن زمان هم ، در ميان موريسكيها نشان ضعيفى از اسلام بوده است . « 3 » مرسيه « 4 » ، شهرى قديمى در جنوب شرقى اسپانياست . اين شهر در آغاز حملهء مسلمانان ، به نام امير آنجا ، تيودمير يا تدمير خوانده مىشد . « 5 » پايتخت مرسيه شهر اوريوله بود . امير آن ، تيودمير ، كه سربازى بااراده و دلير بود ، براى جنگ با مسلمانان به آوردگاه آمد . چون نبرد آغاز گشت بيشتر مردانش كشته شدند و خود به اوريوله بازگشت . نقشهء شهر تدمير در 216 ق / 831 م به فرمان امير عبد الرحمن بن حكم كشيده شد . اين شهر بعدها مركز ايالت تدمير گشت . احتمالا عامل او مالك بن جابر بن لبيد آن شهر را بنا كرد و به نام شهر تدمير در شام ، آن را نيز تدمير ناميد . « 6 » در 283 ق / 896 م در شرق اندلس در ايالت تدمير ، ديسم بن اسحاق بشوريد و بر مرسيه و لورقه غلبه يافت و كارش بالا گرفت . امير عبد الله بن محمد به سردارى عمّ خود ، هشام بن عبد الرحمن ، لشكرى به سركوبى او فرستاد . ميان نبردهاى ديسم و هشام در بيرون شهر لورقه جنگى درگرفت و شورشيان منهزم شدند . « 7 » به نوشتهء يعقوبى ، تدمير ناحيه‌اى وسيع و آباد [ در مشرق اندلس ] و در آن ، دو شهر است : يكى عسكر [ كه احتمالا بعدها مرسيه شده ] و ديگرى ، لورقه نام داشته است . « 8 » اصطخرى از ولايت مرسيه نام برده ، مىنويسد : « در اندلس معادن زر و سيم بسيار

--> ( 1 ) . روض المعطار ؛ ص 462 . ( 2 ) . كسانى كه از نظر مذهبى دورگه‌اند ؛ يعنى پدر مسيحى و مادر مسلمان يا بالعكس . ( 3 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 5 ، ص 399 . ( 4 ) . Murcia ( 5 ) . همان ؛ ج 1 ، ص 46 - 47 و اطلس تايمز ؛ « نقشه » . ( 6 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 107 و روض المعطار ؛ ص 171 . ( 7 ) . البيان المغرب ؛ ج 2 ، ص 138 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 1 ، ص 357 . ( 8 ) . البلدان ؛ ص 133 .